KIRKA ETİ BOR İŞLETME MÜDÜRLÜĞÜ

 

1968 yılında M.T.A. tarafından yapılan arama sondajlarından ,Kırka Sodyum Tuzu cevherinin Kaliforniya’da bulunan Tinkal –Razorit –Kernit cevherinin benzeri olduğu tesbit edilmiştir.Bu zengin yatakları işletmek üzere, gerekli proje çalışmalarına 1969 yılında başlanmış ve 1970 yılında da tesislerin kurulmasına başlanmıştır.
1970 yılında Şantiye teşkilatı ile başlayan kuruluş 1972 yılında konsantratörün  temelinin atılması ile tesis statüsüne kavuşmuş ,Konsantratörün devreye alınması ile 1975 yılında işletme statüsünde  faaliyet göstermeye başlamıştır.

Montajına 1978 yılında başlanılan Bor Türevleri tesisi 18.08.1984 te işletmeye alınmıştır.

Ürünleri
TINCAL ( Na2B4O7.10H2O )
ETİBOR-48 ( Borax pentehydrate ) ( Na2B4O7.5H2O )
ETİBOR-68 ( Anhydrous borax ) ( Na2B4O7 )
BOR HAKKINDA BİLMEK İSTEDİKLERİNİZ
◊ Bor Elementi
◊ Bor Madenciliğinde Önemli Tarihler ve 
   Türkiye'de Bor Madenciliğinin Tarihçesi
◊ Bor Ürünleri
◊ Rezervler, Üretim, Tüketim, Ticaret
◊ Bor Terminolojisi
◊ Kullanıldığı Yerler
◊ Bor ile ilgili Standartlar  (TSE)
◊ Potansiyel Bor Tüketim Alanları ve BOREN    Misyonu

 

BOR ELEMENTİ

Bor, periyodik tabloda B simgesi ile gösterilen, atom numarası 5, atom ağırlığı  10,81 olan metalle ametal arası yarı iletken özelliğe sahip bir elementtir. Bor tabiatta hiçbir zaman serbest halde bulunmaz.Doğada yaklaşık 230 çeşit bor minerali olduğu bilinmektedir.

Çeşitli metal veya ametal elementlerle yaptığı bileşiklerin gösterdiği farklı özellikler, endüstride birçok bor bileşiğinin kullanılmasına olanak sağlamaktadır. Bor, bileşiklerinde metal dışı bileşikler gibi davranır, ancak, farklı olarak saf bor, karbon gibi elektrik iletkenidir. Kristalize bor görünüm ve optik özellikleri açısından elmasa benzer ve neredeyse elmas kadar serttir.

Borun saf elementi ilk kez  1808 yılında Fransız kimyager J.L. Gay-Lussac ve Baron  L.J. Thenard ile İngiliz kimyager H. Davy tarafından elde edilmiştir.

 

Fiziksel özellikler

+ Atomik Kütlesi: 10.811
+ Kaynama Noktası: 4275K 4002°C 7236°F
+ Termal Genleşme Katsayısı: 0.0000083cm/cm/°C (0°C)
+ Kondüktivite:
   - Elektriksel: 1.0E -12 106/cm
   - Termal: 0.274 W/cmK
+ Yoğunluk: 2.34g/cc @ 300K
+ Görünüş: Sarı-Kahverengi ametal kristal.
+ Elastik Modülü:
   - Bulk: 320/GPa
+ Atomizasyon Entalpisi: 573.2 kJ/mole @ 25°C
+ Füzyon Entalpisi: 22.18 kJ/mole
+ Buharlaşma Entalpisi: 480 kJ/mole
+ Sertlik:
   - Mohs: 9.3
   - Vickers: 49000 MN m-2
+ Buharlaşma Isısı: 489.7kJ/mol
+ Ergime Noktası: 2573K 2300°C 4172°F
+ Molar Hacmı: 4.68 cm3/mole
+ Fiziksel Durumu: (20°C & 1atm): Katı
+ Spesifik Isısı: 1.02J/gK
+ Buhar Basıncı: 0.348Pa@2300°C

 

BOR MADENCİLİĞİNDE ÖNEMLİ TARİHLER ve
TÜRKİYE'de BOR MADENCİLİĞİNİN TARİHÇESİ
1702 Borik Asitin ilk kez İtalya’da laboratuar ölçeğinde üretimi
1830 İtalya’da ilk borik asit üretimi
1852 Şili’de ilk ticari bor madeni işletmeciliği
1861 İlk Osmanlı Maden Yasası
1864 Kaliforniya’da ilk ticari bor üretimi
1865 Aziziye/Susurluk bölgesindeki pandermit adlı kalsiyum   boratın işletme hakkının Compaigne Industrielle Desmazures şirketine verilmesi, böylelikleTürkiye’de ilk bor madenciliğinin başlaması şirketin Türkiye orijinli madeni kullanarak Fransa’da bir boraks rafineri tesisi kurması,
1872 Nevada ve Kaliforniya’da ilk üleksit cevherinin bulunması ve üretimin başlaması
1881 Death Valley Boraks rezervinin bulunması
1885 Borate / Kaliforniya bor rezervinin bulunması “Twenty Mule Team” yıllarının başlangıcı
1887 Compaigne Industrielle des Mazures’e Aziziye rezervi işletme hakkının 50 yıllık süre ile verilmesi
1887 Sultançayır rezervinin Charles Hanson & Co. Şirketi tarafından işletmeye alınması
1887 İngiltere’de kurulan The Borax Company şirketinin Compaigne Industrielle des Mazures Aziziye rezervinde çoğunluk hissesini alması
1899 Borax Consolidated Limited (BCL)şirketinin kurulması
1899 Desmazures’e ait sahaların  BCL tarafından alınması
1913 Kramer Bor yataklarının bulunması
( I. Dünya savaşı yılları,ABD 110.000 t/y boraks ile dünyanın en büyük üreticisi idi. )
1935 Türkiye’de maden arama ve işletme faaliyetlerini yapmak üzere Etibank ve MTA’nın kurulması
1951 Bigadiç Kolemanit rezervlerinin özel şirketler tarafından işletilmeye başlanması
1954 BCL’in Türkiye’deki madencilik faaliyetlerini geliştirmek amacı ile Türk Boraks Madencilik A.Ş.ni kurması
1954 Sultançayırı maden ocağının kapatılması
1958 Etibank  Emet yataklarından ilk cevherin üretimi
1959 Türkiye’nin ilk cevher ihracatı
1960 Türk Boraks Madencilik A.Ş. ve Türk ortakları tarafından Kırka Sodyum Borat yataklarının bulunması
1964 Etibank’ın 20.000 t/y boraks dekahidrat kapasiteli ilk tesisinin işletmeye alınması
1968 Etibank’ın 6.000 t/y kapasiteli ilk borik asit tesisinin devreye alınması
1968 Bakanlar Kurulu kararı ile Türk Boraks Madencilik A.Ş.nin tüm maden arama ve işletme haklarının Etibank’a devri
1975 Bandırma Sodyum Perborat Tesisinin İşletmeye Alınması
1978 2172 sayılı yasa ile Bor rezervlerinin tüm madencilik ve işletme haklarının Etibank’a verilmesi
1984 Kırka I. Bor Türevleri Tesisinin işletmeye alınması
1987 Bandırma II. Borik Asit Tesisinin işletmeye alınması
1996 Kırka II. Boraks pentahidrat tesisinin işletmeye alınması
2001 Kırka III.Boraks pentahidrat tesisinin işletmeye alınması
2004 Emet Borik Asit Tesisinin devreye alınması
BOR ÜRÜNLERİ  
Halen Üretilen Bor Ürünleri
Rafine Bor Ürünleri
Borik Asit
Boraks Pentahidrat
Boraks Dekahidrat
Etibor-48
Sodyum Perborat Tetrahidrat
Sodyum Perborat Monohidrat
Susuz Boraks
 

Kısa Vadede Üretilmesi Planlanan Bor Ürünleri
( Özel Bor Kimyasalları )
Susuz Borik Asit
Disodyum Oktaborat Tetrahidrat
Çinko Borat